Serwis pod patronatem magazynów Motor oraz Auto

Eksploatacja youngtimerów

Jak dobrać płyny eksploatacyjne do starszych aut?

Na rynku ciężko znaleźć płyny eksploatacyjne do aut 20-letnich i starszych. Podpowiadamy, jakie produkty wybrać ze współczesnej oferty.

Branża chemii samochodowej podąża za rozwojem techniki samochodowej. Pojawiają się oleje coraz wyższych norm czy bardziej zaawansowane płyny chłodnicze. Paradoksalnie problemem nie jest już dobór specyfików do najnowszych modeli, lecz znalezienie produktu do starszego auta. Po prostu czasami nie ma już takich płynów, jakie są wymienione w książce obsługi naszego samochodu. Czym się wtedy kierować?

Jak wybrać olej silnikowy

W przypadku samochodów starszej generacji parametrami istotnymi przy wyborze oleju silnikowego są klasa jakości oraz klasa lepkości. Klasa lepkości według SAE składa się ze znaków lepkości zimowej oraz letniej i jest dopasowywana zarówno pod kątem silnika, jak i strefy klimatycznej. Zdarza się, że ten sam model w różnych krajach ma zadeklarowane w instrukcji różne lepkości olejów, a więc zastosowanie produktu nieznacznie różniącego się lepkością nie jest groźne.

Więcej problemów może nastręczać dobór klasy jakości, która jest ściśle dopasowana do rodzaju silnika. W Europie obowiązuje system klas jakości według ACEA, który dzieli oleje do aut osobowych na trzy kategorie: A do aut benzynowych, B do diesli i C do silników z filtrem DPF. Do starszych aut wybieramy zwykle oleje klas A/B. Cyfra umieszczona za znakiem rodzaju silnika oznacza klasę jakości oleju. W przypadku klas jakości należy się ściśle stosować do zaleceń producenta auta. Czasami za oznaczeniem klasy jakości oleju może się pojawiać rok wprowadzenia normy (np. B3-96, B3-98 itp.), ale w praktyce jest to dla nas nieistotne. Pewne problemy mogą się pojawić w przypadku aut bardzo starych (sprzed 1996 r.), kiedy stosowano wcześniejsze klasyfikacje CCMC.

Dobór oleju do skrzyni biegów

Ręczne skrzynie biegów wymagają oleju zarówno o odpowiedniej klasie lepkości, jak i klasie jakości. Podobnie jak w przypadku olejów silnikowych, także przekładniowe są zwykle wielosezonowe, a więc mają podaną lepkość zimową i letnią (np. 75W-90). Nie należy zmieniać klasy lepkości oleju, gdyż do niej dobrane są synchronizatory i zastosowanie innych parametrów może utrudnić wrzucanie biegów albo powodować zgrzytanie.

Klasyfikacja jakości (wg API) dzieli oleje przekładniowe na klasy od GL-1 do GL-5. Klasy GL-1 i GL-2 praktycznie nie występują. Tylko w bardzo starych autach (np. 40-letnich) może być wymagany olej GL-3, który z trudem, ale dostaniemy. W powszechnej sprzedaży dostępne są oleje GL-4 i GL-5, różniące się zawartością dodatków przeciwtarciowych. Tam, gdzie producent wymaga klasy GL-4, absolutnie nie wolno stosować oleju GL-5, gdyż może to doprowadzić do zniszczenia elementów skrzyni.

Zamienniki innych płynów eksploatacyjnych


Płyny chłodnicze różnią się rodzajem środka niezamarzającego (glikol etylenowy lub propylenowy) oraz pakietami dodatków uszlachetniających. Wpływ na niezawodność mają dodatki przeciwkorozyjne. Stare auta, z mosiężną chłodnicą, wymagają płynów krzemianowych (nieorganicznych), gdyż tworzony przez nie osad chroni luty chłodnicy. Płyny takie mają czasami volkswagenowskie oznaczenie G11 i częściej są koloru niebieskiego lub zielonego. Auta od około 1996 r. mogą już mieć stosowane płyny organiczne, które mają dłuższy okres eksploatacji.

Płyny hamulcowe różnią się temperaturą wrzenia oraz lepkością. Nie ma żadnych przeciwwskazań do stosowania płynów o wyższym indeksie do starszych samochodów.

W układach hydraulicznego wspomagania kierownicy powszechnie stosowane są trzy typy płynów: mineralny, syntetyczny lub olej ATF. To, jaki płyn powinien być stosowany w danym modelu auta, określa producent. Awaryjnie dolejmy płyn w kolorze, jaki jest w zbiorniczku. Nic się nie powinno uszkodzić.

Oleje z obecnie stosowanymi normami z powodzeniem zastępują oleje sprzed 1996 r.

Zasady doboru płynów eksploatacyjnych

  • OLEJ SILNIKOWY

OPF20180103_037

W przypadku starszych aut istotnymi parametrami są klasa lepkości (SAE) oraz klasa jakości (ACEA). Nie ma tu norm producenckich.

  • Nasza rada
    Klasę lepkości dobieraj zgodnie z zaleceniami producenta, pod tym względem oferta olejów jest pełna. Klasę jakości dobieraj według klasyfikacji ACEA, pomijając jako nieistotną datę normy.
    Jeżeli dla auta podano starą klasę jakości według CCMC (czyli sprzed 1996 r.), to dokonaj następującej zamiany ze starego systemu CCMC na obecny ACEA:
    benzynowe: G-4 na A2, G-5 na A3
    diesle: PD-2 na B2, oleje 0W-, 5W-, 10W- na B3
  • OLEJ DO RĘCZNEJ SKRZYNI BIEGÓW

IMG_3905

Oleje przekładniowe różnią się klasami lepkości (SAE) oraz klasami jakości (API). Na szczęście powszechnie stosuje się praktycznie dwie klasy jakości. Oleje do skrzyń manualnych są innymi produktami niż oleje do skrzyń automatycznych ATF.

  • Nasza rada
    W przypadku aut sprzed 2000 r. koniecznie sprawdź, czy producent nie wymaga oleju przekładniowego klasy jakościowej GL-4. Jeżeli nie znajdziesz wskazówek, to wybierz olej GL-4/GL-5.
    Klasę lepkości dobieramy zgodnie z zaleceniami producenta, gdyż inaczej mogą się pojawić problemy ze zmianą biegów.
  • PŁYN DO UKŁADU WSPOMAGANIA

OPF20180103_036

Starsze auta mają zwykle wspomaganie hydrauliczne, a rzadziej elektrohydrauliczne (pompa elektryczna). Obydwa typy wymagają odpowiedniego płynu, którym może być olej hydrauliczny mineralny lub syntetyczny albo olej do skrzyni automatycznej ATF. Płyny te różnią się między sobą lepkością, dlatego nie są w pełni zamienne. Wszystkie trzy rodzaje płynów są dostępne na rynku.

  • Nasza rada
    Doraźnie, jeżeli nie znamy zaleceń, kierujmy się kolorem płynu, który już jest w zbiorniczku. Jeżeli auto ma już bardzo zużytą pompę (poznamy to po hałasach), to można wymienić cały płyn na ATF220, który ma najwyższą lepkość i poprawi wydajność układu.
  • PŁYN  UKŁADU HAMULCOWEGO

IMG_3911

W Europie dostępne są płyny o oznaczeniach DOT3, DOT4, DOT4LV, DOT5.1 oraz wycofywany już z rynku R-2. Są one ze sobą mieszalne i różnią się głównie temperaturą wrzenia. Płyn DOT4LV jest przeznaczony do niektórych aut z ESP i ma niższą lepkość niż DOT4. W sprzedaży nie ma natomiast płynu DOT5, tzw. silikonowego, który stosowany jest tylko w sprzęcie wojskowym w USA.

  • Nasza rada
    Zalecamy stosować płyn hamulcowy DOT4, który ma wyższą temperaturę wrzenia niż DOT3 i jest niewiele droższy. Płyny są ze sobą zamienne i DOT4 w żadnym starszym aucie nie zaszkodzi, nawet jeżeli producent zalecał stosowanie R-2 lub DOT3.
  • PŁYN DO UKŁADU CHŁODZENIA

OPF20180103_025

Płyny chłodnicze różnią się bazą oraz dodatkami. Dla kierowcy istotny jest głównie rodzaj dodatków (nieorganiczne czy organiczne). Niestety zwykle nie jest to podane na opakowaniu i wtedy płyn nieorganiczny można próbować rozpoznać po oznaczeniach VW (G11 jest nieorganiczny, a G12 i G12+ są organiczne) lub po trwałości (nieorganiczne wytrzymują 2 lata, a organiczne nawet 5 lat).

  • Nasza rada
    Jeżeli auto ma mosiężną chłodnicę (tylko bardzo stare samochody albo niektóre japońskie z lat 90.), szukaj płynu nieorganicznego (krzemianowego). Zwykle takie mają kolor ciemnoniebieski lub zielony. Czasami mają volkswagenowskie oznaczenie G11. W pozostałych starszych autach płyn może być dowolny.

10 rad dla właścicieli starszych aut

684X8647

  1. Jak najdłużej syntetyk
    Jeżeli silnik pracował uprzednio na oleju syntetycznym, warto to utrzymać bez względu na przebieg czy wiek samochodu.
  2. Starsze auta – krótsze interwały
    Ze względu na osady i nieszczelności wewnętrzne starsze samochody wymagają wymiany oleju co 10 tys. km lub co roku, nie rzadziej.
  3. Lepsze cokolwiek niż nic
    W razie konieczności niedobory oleju uzupełnić można nawet jakimkolwiek olejem. To znacznie mniej szkodliwe niż jazda ze zbyt niskim stanem.
  4. Wymieniaj, nie kombinuj
    Konieczność częstego dolewania oleju nie wyklucza obowiązku okresowej wymiany oleju. Dopiero wraz z wymianą usunięta może zostać duża część osadu z miski olejowej, a także pojawi się nowy filtr.
  5. Stary płyn to ryzyko korozji
    Stosowany w starszych autach krzemianowy (nieorganiczny) płyn chłodniczy staje się lekko żrący po ok. 2-3 latach. Koniecznie trzeba go wymieniać.
  6. Nie nalewaj powtórnie
    Przy operacjach wymagających spuszczenia płynu chłodniczego 
(np. wymiana rozrządu) nigdy nie stosuj powtórnie starego płynu.
  7. Wymieniaj, nawet gdy nie trzeba
    Wymieniaj olej w skrzyni biegów nie rzadziej niż co 100 tys. km, nawet jeżeli producent tego nie zaleca. Wytwórni nie interesują stare auta.
  8. Nie poprawiaj fabryki
    Nie zmieniaj samodzielnie klasy lepkości ani jakości oleju do skrzyni, bo grozi to przyspieszonym zużywaniem się synchronizatorów.
  9. Nie wierz w cuda
    W sprawnym samochodzie nie stosuj żadnych uszlachetniaczy do płynów eksploatacyjnych. Gdyby były potrzebne, uwzględniono by je w składzie.
  10. Parametry tak, marketing nie
    Przy wyborze płynów decyzję podejmuj w 70% w oparciu o specyfikację, a tylko w 30% kierując się marką produktu.

PODSUMOWANIE

Porsche_Museum_010

Do samochodów „pełnoletnich” można stosować płyny oferowane współcześnie. W przypadku niektórych płynów po prostu trzeba uwzględnić ograniczenia samochodu. W razie problemów pomogą wyszukiwarki na stronach firm olejowych, które podpowiedzą, co wybrać.

Czytaj także