Serwis pod patronatem magazynu
Przyczyn ściągania auta na jedną stronę może być kilka i nie każda wiąże się bezpośrednio z zawieszeniem czy oponami. Znalezienie problemu może być proste albo zająć nawet kilka dni. Czasami trzeba działać krok po kroku, eliminując kolejne, potencjalne przyczyny, co niesie za sobą duże koszty.
Kiedy auto nie chce jechać prosto, np. po puszczeniu kierownicy, to już nie jest tylko kwestia komfortu. Wystarczy się zagapić, odwrócić, przestawić jakąś funkcję za pomocą ekranu i możemy się znaleźć na innym pasie ruchu. Poza naturalnymi przyczynami ściągania, Jeśli przyczyną nie są wiatr albo krzywizna drogi, problem zwykle wiąże się z usterką, która może również przyspieszać zużycie opon i w konsekwencji podnosić koszty eksploatacji.
W wielu przypadkach ustalenie przyczyny nie jest szczególnie trudne. Diagnostykę zwykle zaczyna się od najprostszych rzeczy: sprawdzenia ciśnienia w oponach oraz ich kondycji. Kolejnym krokiem jest kontrola elementów zawieszenia i pomiar geometrii. Często już na tym etapie okazuje się, że winowajcą jest zużyta tuleja, uszkodzony amortyzator czy niewłaściwe ustawienie jednego z kątów.
Zdarzają się jednak sytuacje, w których sprawa nie jest tak oczywista. Samochód może nie mieć luzów, z geometrią jest wszystko w porządku, a nadal nie chce jechać prosto. Wtedy diagnostyka wymaga znacznie większej dokładności – sprawdzenia odkształceń elementów zawieszenia czy różnic w pracy poszczególnych podzespołów. W ostateczności nawet pomiar geometrii nadwozia. Zdarza się, że jeden z elementów zawieszenia został nieprawidłowo dobrany podczas wymiany. Nawet w obrębie jednego modelu mogą być istotne różnice, np. długości wahaczy.
W takich przypadkach kluczowy okazuje się już nie tylko odpowiedni sprzęt i doświadczenie mechanika, ale także czas i cierpliwość, a to ostatnio dość deficytowy „towar” w wielu warsztatach. A tym samym kosztowny. Dlatego przy zakupie auta używanego warto sprawdzić, czy jedzie prosto, bo być może ta „drobna przypadłość” jest prawdziwą przyczyną jego sprzedaży. Ktoś w końcu uznał, że ma już dość jeżdżenia po warsztatach i niech martwi się ktoś inny. Oto kilka dość typowych przyczyn ściągania samochodu.
Zanim zaczniemy podejrzewać zawieszenie czy geometrię, warto przyjrzeć się oponom. To one mają bezpośredni kontakt z nawierzchnią i nawet niewielkie różnice między kołami na jednej osi mogą wpływać na tor jazdy samochodu. Czasem wystarczy różnica ciśnienia albo nierównomierne zużycie bieżnika, by auto zaczęło delikatnie ściągać na jedną stronę.
Aby sprawdzić, czy problem tkwi w oponach, wystarczy zamienić je miejscami, tj. przełożyć koła z lewej strony na prawą, albo z przedniej osi na tylną i oczywiście na odwrót. Nie trzeba się przejmować nieprawidłowo założonymi oponami do kierunku jazdy w celach badawczych. To tylko krótka przejażdżka celem zweryfikowania zachowania samochodu. Jeśli auto zacznie ściągać w drugą stronę albo problem zniknie, to może on tkwić właśnie w ogumieniu. Wówczas należy je oddać do warsztatu wulkanizacyjnego do sprawdzenia.
W potocznym języku często mówi się o ustawieniu zbieżności, ale w rzeczywistości geometria zawieszenia obejmuje znacznie więcej parametrów. Są to także kąty pochylenia kół, wyprzedzenie sworznia zwrotnicy oraz wzajemne ustawienie osi przedniej i tylnej. Dopiero wszystkie te wartości razem decydują o tym, czy samochód będzie jechał prosto.
Wbrew pozorom ogromne znaczenie ma również geometria tylnej osi. Jeśli tylne koła są przestawione, nawet o niewielki kąt, samochód może jechać lekko „bokiem”, a kierowca musi korygować tor jazdy kierownicą. Kiedy ją puści, auto sunie w jedną stronę. W takiej sytuacji regulacja samej zbieżności przednich kół zwykle nie rozwiązuje problemu.
Źródłem nieprawidłowej geometrii bywają także mechaniczne uszkodzenia elementów zawieszenia. Skrzywiona kolumna MacPhersona, odkształcony wahacz czy lekko wygięta belka tylnej osi mogą powodować trwałą zmianę ustawienia kół. Do takich deformacji czasem wystarczy pozornie niewielkie uderzenie – na przykład w wysoki krawężnik na skręconych kołach lub wjazd z dużą prędkością w głęboką dziurę. W samochodach terenowych często dochodzi do deformacji (skrzywienia) przedniego mostu, co też skutkuje ściąganiem. To bardzo częsta przypadłość np. w Jeepie Wranglerze.
Jeśli opony i geometria są w porządku, przyczyną ściągania mogą być zużyte lub uszkodzone elementy zawieszenia, np. pęknięta sprężyna czy wyrobione górne mocowanie amortyzatora. Nawet niewielkie luzy w tulejach, sworzniach czy przekładni kierowniczej zmieniają ustawienie koła. W efekcie auto może delikatnie zmieniać tor jazdy lub wyraźnie „uciekać” na jedną stronę, choć najczęściej przy dużych luzach ściąga raz w jedną, raz w drugą stronę, zależnie od wcześniejszego położenia kierownicy.
Ważne jest sprawdzenie wszystkich elementów pod kątem luzów i zużycia zarówno pod obciążeniem, jak i na podnośniku. W nowszych samochodach dochodzi jeszcze jeden czynnik – zawieszenia adaptacyjne lub pneumatyczne. Niesprawny amortyzator o zmiennej charakterystyce tłumienia, uszkodzony czujnik poziomowania czy nierówne ciśnienie w miechach pneumatycznych mogą powodować różnice w wysokości i sztywności zawieszenia po obu stronach auta. To z kolei wpływa na docisk kół do nawierzchni i może skutkować ściąganiem podczas jazdy.
Naprawy powypadkowe nie zawsze przynoszą dobry skutek, a niesprawdzone auto może okazać się „miną”. Oczywiście można nadwozie próbować prostować ponownie, ale jest to operacja dość kosztowna. Jeśli w żadnym innym obszarze nie znaleziono przyczyny ściągania samochodu, ostatecznością jest kontrola geometrii nadwozia i oczekiwanie na „wyrok”.
Jeśli samochód jedzie prosto, ale wyraźnie ściąga w jedną stronę podczas hamowania, bardzo często przyczyną jest nierówna siła hamowania na kołach tej samej osi, czyli defekt hamulców. W takiej sytuacji jedno koło hamuje mocniej niż drugie, co powoduje zmianę toru jazdy. Podobny efekt może wystąpić także bez hamowania, kiedy jeden z elementów układu hamulcowego pracuje z oporem przez cały czas. Najczęściej winny jest zapieczony zacisk hamulcowy albo problem z prowadnicami klocków. Koło jest wtedy lekko przyhamowane nawet podczas normalnej jazdy, co zwiększa opory toczenia po jednej stronie i powoduje ściąganie.
Układ napędowy ma niewielki wpływ na prowadzenie, ale w niektórych przypadkach, przy dużych i ciężkich silnikach o sporej mocy może mieć. Zerwane mocowania silnika i skrzyni biegów powodują, że zespół napędowy podczas dodawania gazu zacznie pracować poprzecznie (a właściwie skośnie) i może „ciągnąć” jedną stronę samochodu. Podczas zwykłej jazdy ze stałą prędkością takie przypadłości nie wystąpią.
Często przyczyną ściągania samochodu okazuje się jakiś drobiazg – różne ciśnienie w oponach, ich zużycie czy niewielkie odchylenia w geometrii. Bywa ono sygnałem poważniejszych problemów z zawieszeniem, a nawet geometrią nadwozia. Najlepiej więc sprawdzić, czy auto ściąga jeszcze przed jego zakupem, a nie po fakcie. Jeśli w naszym samochodzie problem pojawia się nagle, należy pomyśleć, co ostatnio się wydarzyło. Może naprawa? Obecnie części samochodowe to loteria i założenie np. niewłaściwego wahacza to nic wyjątkowego. Może jazda z ciężkim ładunkiem, co w konsekwencji doprowadziło np. do pęknięcia sprężyny zawieszenia. A może ktoś ostatnio jeździł naszym autem i nie przyznał się, że gdy wjechał w dziurę, to coś głośno huknęło…
