Magazyn Auto
Serwis pod patronatem magazynów Motor oraz Auto
Przegrzany układhamulcowy

Kwestia naszego bezpieczeństwa

Jak dbać o układ hamulcowy? 10 kluczowych punktów

Kwestia naszego bezpieczeństwa

Jak dbać o układ hamulcowy? 10 kluczowych punktów

Zadbaj o stan hamulców – gdy zawiodą w czasie jazdy, będzie na to za późno. Które elementy muszą być pod specjalnym nadzorem i na co zwrócić uwagę, żeby układ hamulcowy był zawsze sprawny?

Najbardziej intensywnemu zużyciu w hamulcach podlega zawsze tzw. para cierna, czyli klocki i tarcze (ewentualnie szczęki i bębny).

Materiał cierny klocków zużywa się przeciętnie trzy razy szybciej niż sama tarcza. Trwałość klocków zależy nie tylko od ich konstrukcji, ale także od stylu jazdy i w większości przypadków wynosi od 20 do 40 tys. km. Standardowe klocki (nie sportowe) wykazują zależność pomiędzy twardością a współczynnikiem tarcia. Na klockach bardziej miękkich udaje się zwykle uzyskać większe siły hamowania. Niestety, klocki takie szybciej się zużywają, nawet po kilkunastu tysiącach kilometrów.

Klocki hamulcowe są dociskane do tarczy poprzez tłoczki, na które działa ciśnienie płynu hamulcowego. Każdy tłoczek ma specjalny uszczelniacz, który nie dopuszcza do wyciekania płynu, oraz gumową osłonę zabezpieczającą przed dostawaniem się do wnętrza zanieczyszczeń.

Uszkodzenie gumowych zabezpieczeń prowadzi do zatarcia tłoczka i tym samym złej pracy hamulca (mniejsza siła hamowania, blokowanie koła podczas jazdy czy nierównomierne zużycie hamulców).

Blokowanie się hamulca mimo braku nacisku na pedał może też być powodowane zakleszczeniem się klocków w jarzmie bądź zatarciem się prowadników zacisku. To typowy objaw uszkodzenia tzw. zacisków pływających, które są montowane w większości aut (w takim zacisku jest jeden tłoczek i wobec tego zacisk musi się przesuwać w jarzmie). Dobry mechanik przy wymianie klocków zawsze oczyszcza i smaruje ruchome połączenia w hamulcach, a w razie potrzeby – wymienia uszkodzone uszczelnienia.

Pamiętajmy też o ABS-ie. Zwykle objawem uszkodzenia jest świecąca się podczas jazdy kontrolka. Warto wiedzieć, że awarię tego układu najczęściej powoduje uszkodzenie któregoś z czujników prędkości kół, czyli relatywnie taniego elementu. Nie warto więc odkładać naprawy w nieskończoność.

Jak dbać o układ hamulcowy

Reakcja na oznaki awarii

ikonka hamulce

Nikogo nie trzeba przekonywać, jak istotnym elementem auta jest jego układ hamulcowy. Gdy zawiedzie, może dojść do tragedii. System jest dość skomplikowany, składa się z szeregu elementów, ale jego konstrukcja została pomyślana w ten sposób, by awaria jednego komponentu nie spowodowała całkowitego wyłączenia całości. W dodatku – wiele objawów niesprawności można wychwycić na wczesnych stadiach, dzięki czemu możliwa jest odpowiednia profilaktyka. I to jest najlepszy sposób, w jaki możemy zadbać o hamulce w naszym aucie.

  • Czy coś się zmieniło?
    Auto nie wytacza się łagodnie, tylko w pewnym momencie gwałtownie staje? Ściąga na jedną stronę? Czuć zapach gorącego metalu po jeździe, albo przy hamowaniu drży kierownica? To znaki, że trzeba sprawdzić układ hamulcowy.

Przewody hamulcowe

przewod hamulcowy

Układ hamulcowy samochodu osobowego stanowi zamknięty obwód hydrauliczny. Kierowca naciskając na pedał hamulca, zwiększa ciśnienie płynu nawet do 100 barów, co powoduje wysuwanie tłoczków w zaciskach czy cylinderkach. Nowe elementy układu hamulcowego bez problemu znoszą trzykrotnie wyższe ciśnienie, jednak z czasem ich wytrzymałość maleje.

  • Sprawdźmy, czy nie są sparciałe
    Warto pamiętać o okresowej kontroli stanu przewodów hamulcowych we wszystkich autach, ponieważ problem może dotyczyć nawet kilkuletnich samochodów.

Styk klocków z jarzmem

klocki i jarzmo

Przypadłość samochodów użytkowanych okazjonalnie i pokonujących małe przebiegi. Koła mogą się blokować z powodu korozji na styku klocków z jarzmem zacisku. W takiej sytuacji klocek nie ma swobodnego ruchu i po cofnięciu tłoka zostaje dociśnięty do tarczy. Jeżeli lekko, to zwiększa zużycie paliwa, a jeżeli mocno – spowoduje szybkie zużycie elementów ciernych.

  • Jak obracają się koła?
    Aby zapobiegać takim usterkom, w autach pokonujących małe przebiegi należy czyścić powierzchnię styków. Warto też sprawdzać, jak obracają się koła.

Tłoczek w zacisku

tloczek hamulcowy

Jedną z częstszych przyczyn problemów ze swobodnym obracaniem się koła jest niesprawność tłoczka hamulcowego. Zabrudzenia lub korozja na powierzchni tłoczka utrudniają jego cofanie się po zwolnieniu nacisku na pedał hamulca. Klocki trą wtedy o tarczę. W przypadku zabrudzenia wystarczy wypolerować tłoczek, przy korozji trzeba go wymienić.

  • Problemy zwłaszcza w zimie
    Nawet przez drobne nieszczelności na powierzchnię tłoka mogą dostawać się wilgoć oraz brud. Gdy temperatura spadnie poniżej 0°C, dochodzi wtedy do zablokowania tłoka. Pomaga wymiana gumki. Jeśli zatem zaobserwujemy problemy z grzaniem się hamulców, warto jest zlecić kontrolę tego elementu.

    Do wielu samochodów dostępne są zestawy naprawcze, które pozwalają na dość niedrogą naprawę niesprawności – zestaw uszczelek kosztuje około kilkudziesięciu złotych. A pozwoli na zaoszczędzenie kilkuset złotych na przedwczesnym zużyciu tarcz i klocków.

Gumka prowadników

gumka prowadnika

Pęknięte osłony prowadników w zaciskach (elementy umożliwiające przesuwanie się zacisku względem jarzma) to najczęstsza przyczyna blokowania się kół. Szczególnie po mroźnej nocy zacisk może nie cofnąć się do końca. W razie wystąpienia usterki tego typu prowadniki należy oczyścić, a gumki wymienić.

  • Zadanie dla mechanika
    Zwykle wystarczy oczyszczenie, smarowanie i wymiana gumki. Wykonanie tych czynności – a zwłaszcza sprawdzenie kondycji elementu – warto zlecić mechanikowi przy przeglądzie.

Płyn hamulcowy

plyn hamulcowy

Płyny oferowane na rynku różnią się głównie temperaturą wrzenia. Podzielono je na klasy DOT (do DOT 5.1). Im wyższy indeks, tym płyn jest bardziej odporny na zagotowanie. W powszechnym użyciu są płyny DOT 3, DOT 4 oraz DOT 5.1. Są one ze sobą mieszalne. Natomiast DOT 5 oparto na silikonie i nie jest mieszalny z pozostałymi (stosuje się go dość rzadko).

  • Decyduje zawartość wody
    Gdy płyn zawiera powyżej 3% wody, jego temperatura wrzenia spada i konieczna jest wymiana płynu.

Klocki hamulcowe

klocki hamulcpwe

Zasada działania klocków jest zawsze taka sama, różnią się one głównie wymiarami oraz kształtem, w zależności od typu zacisku. Niektóre klocki mają elektryczne czujniki zużycia okładzin. W prostszych rozwiązaniach zamiast czujnika może być blaszka, która po zużyciu klocka zaczyna trzeć o tarczę, oznajmiając graniczne zużycie.

  • Kiedy trzeba wymieniać
    Klocki powinno się wymieniać, gdy grubość okładziny ciernej spadnie do około 2 mm (z oryginalnych kilkunastu).

Linka hamulca ręcznego

linka hamulca  recznego

Rozszczelnienie pancerza linki zdarza się już w kilkuletnich samochodach. W takiej sytuacji gdy hamulec jest zaciągnięty na mrozie, może dojść do blokady kół. Wtedy trzeba czekać na ocieplenie lub po podgrzaniu cofnąć linki.

  • Nieużywany też się psuje
    Problem dotyczy najczęściej samochodów, w których hamulec ręczny został użyty po dłuższej przerwie. Gdy hamulec używany jest regularnie, objawy usterki pojawiają się później i mają płynniejszy przebieg. Przy pierwszej okazji niesprawną linkę trzeba wymienić, inaczej problemy będą powracać.

Pompa hamulcowa

pompa hamulcowa

W układzie hamulcowym z czasem zbiera się szlam (zwłaszcza w autach, w których płyn nie jest wymieniany regularnie). Unoszący się w płynie brud ogranicza ruch tłoka pompy hamulcowej. Siła wywierana za pomocą pedału hamulca jest tak duża, że brudny tłok wysuwa się bez problemu, jednak nie cofa się do końca. Pompę powinno się wymienić lub zregenerować.

  • Pomijany element
    Tego typu usterka ma duży wpływ na skuteczność siły hamowania, ale efekty narastają stopniowo i zwłaszcza w starszych autach kierowcy wiążą to bardziej z ogólnym stopniem zużycia pojazdu.

Tarcze hamulcowe

gorace tarcze

W powszechnym użyciu są tarcze pełne oraz wentylowane. Wentylowane są bardziej odporne na przegrzanie i stosuje się je głównie w przedniej osi. Z tyłu najczęściej spotkamy tarcze pełne.

  • Można uszkodzić w jednej chwili
    Tarcze mogą się wichrować (krzywić) i wtedy objawem jest pulsowanie pedału hamulca przy hamowaniu – to najczęściej skutek gwałtownego schłodzenia tarcz, np. przez wjazd w kałużę czy skierowanie zimnej wody z lancy w czasie mycia w chwili, gdy tarcze były rozgrzane.

PODSUMOWANIE

zacisk hamulcowy

Ogólnie dobrą zasadą jest kontrolowanie stanu hamulców przy każdej wymianie oleju lub sezonowej zamianie opon, gdy mamy do hamulców dostęp. Warto też pamiętać o tym, że na trwałość i niezawodność układu my sami też mamy duży wpływ. Odpowiednia technika jazdy – bez nadmiernego, niewynikającego np. z warunków jazdy gwałtownego hamowania czy unikanie przejazdu przez kałuże przy rozgrzanym układzie (nie mówiąc o myciu kół w takim stanie) – może znacznie przyczynić się do ograniczenia problemów.

I najważniejsze: jeśli podejrzewamy, że z hamulcami dzieje się coś podejrzanego, nie zwlekajmy z wizytą u mechanika. To naprawdę może uratować komuś życie.

Czytaj także